De afgelopen maanden las ik – onder veel meer – de vijf boeken die kandidaat waren voor de Librisgeschiedenisprijs 2023. Stuk voor stuk prachtige boeken, terecht genomineerd maar één boek trof me in het bijzonder: de biografie van Etty Hillesum (1914-1943). Ik had haar dagboeken altijd links laten liggen, voornamelijk door het gedweep met haar dat ik in de jaren tachtig ontwaarde na de eerste publicatie in 1981, voornamelijk in protestants-christelijke kring. In de vele recensies die ik toen las drong zich het beeld aan me op van een vroom begijntje met een voorkeur voor ‘het hogere’ en aseksueel levend. Hoe kon ik me vergissen: de schitterende biografie die Judith Koelemeijer over haar schreef maakt duidelijk dat Hillesum niet alleen een diepgaand zielenleven had maar ook een scherpzinnig waarneemster was en daarnaast ook ‘onder de gordel’ nog een actief leven leidde, al was en bleef het ‘hogere’ belangrijker voor haar. Haar dagboeken, die ik intussen ook las, zijn een indrukwekkend document, ook al is het gedweep met goeroe Julius Spier soms wat vermoeiend.