Op 13 mei 2020 stierf de Duitse toneelschrijver Rolf Hochhuth in de leeftijd van 89 jaar. Hochhuth werd op 33-jarige leeftijd wereldberoemd met zijn toneelstuk Der Stellvertreter, een felle aanklacht tegen paus Pius XII, die hij ervan beschuldigde niet geprotesteerd te hebben tegen de Jodenvervolging door de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het toneelstuk verscheen enkele jaren na het proces tegen Adolf Eichmann, een van de organisatoren van de Holocaust. Dat proces plaatste de Jodenvervolging in het brandpunt van de belangstelling. Der Stellvertreter was een katalysator van een discussie over een ander thema: de verantwoordelijkheid van ‘omstanders’ ten tijde van de Jodenvervolging. In dit geval een ‘omstander’ die moreel gezag genoot: de rooms-katholieke kerk. Geen wonder dat zijn toneelstuk bij verschijnen in 1963 wereldnieuws was. Een reconstructie van het heftige debat destijds, dat ook aan Nederland niet voorbijging.

Dit jaar verscheen in de Verenigde Staten een intrigerend boek: Cynical Theories. How Activist Scholarship Made Everything about Race, Gender and Identity and why This Harms Everybody, geschreven door de wetenschappers Helen Pluckrose en James Lindsay. Zij betogen dat het postmodernisme een onheilige alliantie is aangegaan met identiteitspolitiek. Wetenschap zou in bepaalde humaniora niet langer draaien om weging van argumenten, onafhankelijk van kleur of klasse van de wetenschapper, maar kleur en klasse vormen zelf een argument. Spreken namens kleur of klasse leidt tot identiteitspolitiek met als inzet de ‘ontmaskering’ van de ‘gevestigde’ wetenschap. Maar hoe zelfkritisch zijn de identiteitsactivisten, de opvolgers van de neomarxisten van de jaren ’60 tot aan de jaren ’90? Dit is een lichte bewerking van een artikel dat op 4 december 2020 werd gepubliceerd in het Nederlands Dagblad.